Dossier Nieuwkomers en culturele diversiteit

In de vorige eeuw kwamen de meeste migranten uit Turkije, Marokko, Suriname en de Antillen. Vandaag de dag zijn nieuwkomers uit alle delen van de wereld afkomstig. Vooral uit Polen en Syrië, maar ook uit de voormalige Sovjet-Unie, het Verenigd Koninkrijk, India, (voormalig) Joegoslavië en China.

"Een superdiverse samenleving," dat is wat Nederland typeert volgens onderzoek (WWR, Samenleven in verscheidenheid: Beleid voor de migratiesamenleving, 2020). Het brengt met zich mee dat scholen te maken krijgen met migranten met verschillende geloven en gebruiken, waardoor de kans op onderlinge gevoeligheden en onbegrip toeneemt. Hoe gaan scholen het beste met om met de groeiende verscheidenheid?

Ontdek hoe leerlingen zich met filmeducatie in elkaars culturele achtergrond verdiepen met deze vijf voorbeelden van inspirerende filmeducatie-workshops. Lees het artikel en kader onderaan dit artikel voor facts over de nieuwe superdiverse samenleving.

ITHAKA FILMT

Laat nieuwe migranten zich welkom voelen en maak ze wegwijs luidt het advies van de onderzoekers van de WRR. Een prachtig voorbeeld van hoe filmeducatie hierin een rol speelt, is het filmproject Ithaka Filmt voor jonge nieuwkomers.

Meer over deze filmworkshop voor nieuwkomers

Credit bovenstaande afbeelding: fotografie Uriel Matahelemual.

Hemmo Bruinenberg van Common Frames, de stichting/organisatie die de workshop Ithaka Filmt aanbiedt, is expert op het gebied van filmprojecten voor (jonge) nieuwkomers en adviseert ook reguliere scholen.

GENERATION Z

Sociale samenhang tussen alle burgers door te zorgen voor goede fysieke en sociale voorzieningen op buurtniveau, ook daar pleit de WRR voor. Lees het interview met de bevlogen Carlo Dias over het filmeducatie-project Generation Z in een Amsterdamse wijk waar veel kinderen uit migrantengezinnen wonen.

Ga naar het interview over dit initiatief op buurtniveau

MINIKRONIEKEN

Minikronieken is een lesmethode (VO) waarmee leerlingen onder begeleiding van professionele documentairemakers korte films maken die levensverhalen vertellen. In zes tot acht weken maken leerlingen minikronieken (over elkaar) die ontroeren, verbinden en verhalen levend houden. Leerlingen hebben een diepgaand gesprek met hun vertellers wat vooroordelen wegneemt en verbindt.

Meer over dit filmproject voor alle vo's (landelijk aangeboden)

DE FRISSE BLIK

De frisse blik beschikt over een schat aan ervaring op het gebied van workshops voor en over nieuwkomers (sinds 2007). Alle filmprojecten worden op maat samengesteld. In het project 'De filmers PRO' voor het praktijkonderwijs komen cultuureducatie, mediawijsheid, burgerschapsvorming en 21e eeuwse vaardigheden samen. Met de camera en microfoon stappen ze de wereld in!

Bekijk het aanbod van De frisse blik (vmbo, havo, vwo)

CULTUURREPORTERS

Cultuurreporters biedt een doorlopende leerlijn non-fictiefilm voor het vmbo. Leerlingen leren filmen, interviewen, monteren en ontwikkelen een kritische blik op media. Ze leren elkaars culturele achtergrond goed kennen, zo maken en vertonen ze in het lesblok 'Het land dat in mij leeft' een film over hun eigen familiegeschiedenis waarbij ze hun familie interviewen en archiefmateriaal gebruiken.

Ontdek de leerlijn voor het vmbo

Meer aandacht voor elkaars culturele achtergrond

Het is van belang dat scholen inclusief en intercultureel onderwijs kunnen verzorgen. Want als kinderen zich erkend en gezien voelen, voelen ze zich meer thuis en presteren ze beter. Scholen moeten veel meer kennis en vaardigheden in huis hebben om met een andere herkomst en met klassen met een hoge verscheidenheid aan leerlingen om te gaan, benadrukt de WWR als aanbeveling voor lerarenopleidingen.

De interculturele benadering lijkt het beste te werken (WRR 2020, p. 17). Dit is een onderwijskundige aanpak waarbij leerlingen over elkaars culturele erfgoed leren, er ruimte is voor onderling begrip en aandacht voor het tegengaan van discriminatie. Het zorgt ervoor dat kinderen uit die andere culturen zich erkend en betrokken voelen, omdat ook hun kennis over bepaalde onderwerpen ertoe doet. Belangrijke bevinding: bij de interculturele benadering wordt ook de cultuur van de meerderheidsgroep erkend en geapprecieerd.

Van interviewen tot films vertonen

Schoolleiders en leerkrachten die willen weten hoe ze de 'culturele familiariteit' bij leerlingen kunnen verhogen met filmeducatie, kunnen advies inwinnen bij filmeducatie-specialisten. Zo biedt De frisse blik sinds 2007 workshops waarbij leerlingen zich in elkaars culturele achtergrond verdiepen via het proces van film maken en alles dat daarbij hoort, zoals elkaar interviewen, intensief met elkaar samenwerken en het vertonen van zelfgemaakte films.

Behalve wederzijds begrip brengt een filmworkshop het oefenen met spraakvaardigheid, leren luisteren en het verbeteren van de positie op de arbeidsmarkt met zich mee. En niet onbelangrijk: leerlingen doen samen iets dat ze razend interessant vinden; zelf film maken!

FACTS

  • Ongeveer één op de vier inwoners in ons land is zelf in het buitenland geboren of heeft ten minste één ouder voor wie dat geldt.

  • De cijfers laten een toenemende trend zien; vanaf 2010 ontving ons land jaarlijks meer dan 150.000 migranten en vanaf 2015 meer dan 200.000.

  • Wat zijn de redenen om je land te verlaten? Migranten op de vlucht voor een burgeroorlog, zijn bijvoorbeeld afkomstig uit Syrië en Eritrea. Onder de laaggeschoolde arbeidsmigranten die onder meer in de tuinbouw werken, vinden we onder meer Polen. Hoogopgeleiden die hier komen om in de informatietechnologie of de financiële sector te werken, onder meer afkomstig uit India, China en het Verenigd Koninkrijk, rekenen we tot de kennismigranten.

  • Steeds meer migranten wonen tijdelijk in Nederland. Zo hebben scholen in Eindhoven -het Nederlandse Silicon Valley- met een grote instroom van kinderen van Aziatische kennismigranten te maken voor wie het niet vaststaat hoe lang zij in Nederland blijven.

in het septembernummer (2021) van Van Twaalf tot Achttien, vakblad voor het voortgezet onderwijs, verschijnt een artikel over dit onderwerp dat delen van dit dossier bevat.

Volg ons op